కార్తీక పురాణం 24వ రోజు
Karthika Puranam Day 24
కార్తీక హరిబోధినీ ద్వాదశీ పారణ; అతిథి దుర్వాసుడు రాక ద్వాదశి ముగిసిపోతుండగా అంబరీషుడు విప్రులను ధర్మం అడగడం.
అత్రిమునీంద్రుఁడు మఱల నగస్త్యునితో నిట్లనియె. ఓయనఘా, నీవు కార్తికమాసమహిమను వినఁగోరుచున్నావుగాన సుఖప్రదమైనది, పవిత్రమునైన విష్ణుసంబంధమైనచరిత్రను వినిపించెదను వినుము. ఓయగస్త్యా, కార్తికవ్రతమునం దాస్తిక్యబుద్ధి యెవనికిఁ గలదో, వానికి కార్తికమాసమంతయు వ్రతము నాచరించినఫలము హరిబోధినిద్వాదశివలనఁ గలుగును. సర్వతీర్థస్నానమువలన నెంత ఫలముగలదో యంతఫలము ద్వాదశీవ్రతమువలనఁ గలుగును సర్వయజ్ఞములవలన నెంత ఫలము గలదో యంతఫలము హరిబోధినీద్వాదశివలనఁ గలుగును. ఏకాదశినాఁడు గోవిందునియెడల భక్తివలన నెంత ఫలము గలదో, యంతకంటె నెక్కువఫలము విష్ణువల్లభ యగు ద్వాదశివలనఁగలుగును. సూర్యచంద్రగ్రహణకాలములయం దెంతఫలముగలదో,నూఱేకాదశులయుపవాసమువలన నెంతఫలముగలదో, యంతఫలము విష్ణువల్లభ యగుకార్తికద్వాదశివలనఁ గలుగును. దానికంటె నెక్కువ పుణ్యముగూడఁ గలుగును. ఆద్వాదశినాఁడు చేసినపుణ్యము కోటిమడుఁగులు హెచ్చైనది. ఇంచుకంత పుచ్ఛ మున్నను, ద్వాదశిపారణ కుచితమైనది యున్నచో, సర్వజనులును దానిని విడువక, యనుష్ఠించియే తీరవలయును. పుణ్యముఁ గోరువారు తక్కినవ్రతములనైనను విడిచి, ఇంచుకంత ద్వాదశియున్నను, దానిని విడువక పారణ చేయక విడువరాదు. ఏకాదశినాఁ డుపవసించి, ద్వాదశినాఁడు పారణము చేయవలయును. పారణదినమున ద్వాదశియుండఁగా దానిని వదలరాదు. అగస్త్యమునీంద్రా, తొల్లి మహాభాగవతుఁడయిన యంబరీషుఁ డనురాజు ద్వాదశినాఁడు పారణము విడువఁ డయ్యెను. అంబరీషమహారా జొకప్పు డేకాదశినాఁ డుపవసించి, మఱునాఁడు మిగులు ద్వాదశినాఁడు పారణచేయఁ గడఁగుచుండఁగా, దుర్వాసుఁ డను మునీంద్రుఁడేగుదెంచి యాతిథ్యముఁ గోరెను. అంత నంబరీషుఁడు ‘కార్తికద్వాదశి పారణ యెక్కువఫలం బొసఁగునది. త్వరగ రావలయు’ నని ప్రార్థించెను. అట్లే యని మునీంద్రుఁ డంగీకరించి పారణసమయమునకు వచ్చెద నని చెప్పి, యనుష్ఠానమునకై నదీతీరంబునకుఁ బోయెను. ఆదినమున పారణోచిత మగు ద్వాదశి యించుకయే యుండెను కాన హరిభక్తుఁడగు నంబరీషుఁడు సంకటము తటస్థింపఁగా నివ్విధంబునఁ జింతింపఁదొడఁగెను.
నేటి తెలుగులో అత్రి మునీంద్రుడు మళ్లీ అగస్త్యుడితో ఇలా అన్నాడు. “ఓ అనఘా! నువ్వు కార్తీక మాస మహిమను వినాలని కోరుకుంటున్నావు కనుక, సుఖాన్ని ఇచ్చేది, పవిత్రమైనది అయిన విష్ణు సంబంధమైన చరిత్రను వినిపిస్తాను, విను. ఓ అగస్త్యా! కార్తీక వ్రతం పట్ల నమ్మకం ఎవరికి ఉంటుందో, అతనికి కార్తీక మాసమంతా వ్రతాన్ని ఆచరించిన ఫలం హరిబోధిని ద్వాదశి వల్ల కలుగుతుంది. అన్ని తీర్థాలలో స్నానం చేయడం వల్ల ఎంత ఫలం కలుగుతుందో అంత ఫలం ద్వాదశీ వ్రతం వల్ల కలుగుతుంది. అన్ని యజ్ఞాల వల్ల ఎంత ఫలం కలుగుతుందో అంత ఫలం హరిబోధినీ ద్వాదశి వల్ల కలుగుతుంది. ఏకాదశి నాడు గోవిందుడి పట్ల భక్తి వల్ల ఎంత ఫలం కలుగుతుందో, అంతకంటే ఎక్కువ ఫలం విష్ణువుకు ప్రియమైన ద్వాదశి వల్ల కలుగుతుంది. సూర్యచంద్ర గ్రహణ సమయాలలో ఎంత ఫలం కలుగుతుందో, నూరు ఏకాదశుల ఉపవాసం వల్ల ఎంత ఫలం కలుగుతుందో, అంత ఫలం విష్ణువుకు ప్రియమైన కార్తీక ద్వాదశి వల్ల కలుగుతుంది. దానికంటే ఎక్కువ పుణ్యం కూడా కలుగుతుంది. ఆ ద్వాదశి నాడు చేసిన పుణ్యం కోటి రెట్లు ఎక్కువైనది. కొద్దిగా చివరి భాగం ఉన్నా, అది ద్వాదశి పారణకు (ఉపవాసం విరమించే భోజనానికి) తగినదైతే, ప్రజలందరూ దానిని విడిచిపెట్టకుండా తప్పక ఆచరించాలి. పుణ్యాన్ని కోరుకునేవారు మిగిలిన వ్రతాలనైనా విడిచిపెట్టి, ద్వాదశి కొద్దిగా ఉన్నా సరే దానిని వదలకుండా, పారణ చేయకుండా ఉండకూడదు. ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండి, ద్వాదశి నాడు పారణ చేయాలి. పారణ చేసే రోజున ద్వాదశి ఉండగా దానిని వదలకూడదు. అగస్త్య మునీంద్రా! పూర్వం మహాభాగవతుడైన అంబరీషుడు అనే రాజు ద్వాదశి నాడు పారణను విడిచిపెట్టలేదు. అంబరీష మహారాజు ఒకసారి ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండి, మరునాడు మిగిలి ఉన్న ద్వాదశి నాడు పారణ చేయడానికి సిద్ధపడుతుండగా, దుర్వాసుడు అనే మునీంద్రుడు వచ్చి ఆతిథ్యం కోరాడు. అప్పుడు అంబరీషుడు ‘కార్తీక ద్వాదశి పారణ ఎక్కువ ఫలాన్ని ఇచ్చేది. త్వరగా రావాలి’ అని ప్రార్థించాడు. అలాగే అని ఆ మునీంద్రుడు అంగీకరించి, పారణ సమయానికి వస్తానని చెప్పి, అనుష్ఠానం కోసం నదీ తీరానికి వెళ్లాడు. ఆ రోజు పారణకు తగిన ద్వాదశి కొద్దిగా మాత్రమే ఉంది. అందువల్ల హరిభక్తుడైన అంబరీషుడు సంకటం ఎదురవడంతో ఈ విధంగా ఆలోచించసాగాడు.”
తాపసులలో నుత్తముఁ డయిన దుర్వాసమునీంద్రునిఁ బారణకై రమ్మంటిని. అతఁడో యింతదనుక రాఁడు. ద్వాదశియు మిగిలిపోవుచున్నది. ద్వాదశి నాఁడు పారణ మీఱుట నిక్కముగఁ ధర్మము గాదు గదా. గృహస్థునికి నతిథిని విడిచిపెట్టి ముందుగఁ బారణ సేయుటయు ధర్మము గాదు. బ్రాహ్మణుఁ డగ్నిసదృశుఁడు. కనుక ముందు భుజించుటంజేసి, కుపితుఁడై శాపం బొసఁగును. దాన మే లెట్లు గలుగును? ఏకాదశి యెట్లు మీఱరానిదో యట్లే పారణవిషయమున ద్వాదశియు నట్టిదే యనఁబడును. ద్వాదశీపరిత్యాగమువలన హరిభక్తిని వీడినట్లే యగును. ఏకాదశినాఁ డుపవసించి, ద్వాదశినాఁడు పారణ చేసెనేని, ఆవ్రతము సార్థక మగును. అట్లు పారణకాలముల్లంఘించుటచే పాపము సంభవించును. హరివాసరము పుణ్యప్రదమగుటంజేసి దానిని విడువరాదు. అట్లు హరివాసర ముల్లంఘించినయెడల, మానవుని పుణ్యము లెల్ల క్షీణించును. జన్మాంతరమునఁ జేసినపాపము లెల్ల హరివాసరము ననుష్ఠించుటచేఁ గలుగును. హరివాసరము వీడుటకుఁ బ్రాయశ్చిత్తమే లేదు. హరివాసరము పరిత్యజించిన, హరిభక్తియు లేనట్లే యగును. నాకు మానవులవలన నాపద సంభవించునట్లున్న, హరిభక్తి లేకపోవుటయు, పారణ నిలుచుటయు సంభవించును. ఆకల్పాంతము దుఃఖప్రదముగానున్నను, విప్రశాపమువలన భీతి లేదు. ద్వాదశీపారణపరిత్యాగమువలన హరివాసరమును వదలినట్లే యగును. తుదకు హరిభక్తియుఁ దగ్గిన ట్లగును. ఓనరోత్తమా, హరిభక్తి వీడుటకంటె విప్రశాపము పడుట మేలు. బ్రాహ్మణశాపమునకు వెఱచి హరివాసరము విడిచినపక్షమున, బ్రాహ్మణునిఁ దిరస్కరించిన ట్లగును. అట్లు కాక, హరివాసరము ననుష్ఠించిన, బ్రాహ్మణునిశాపమునుండి హరివాసరమే నన్నుఁగాపాడఁగలదు. అంబరీషుఁ డివ్విధంబున మనంబునఁదలపోసి, వేదపురుషులగుబ్రాహ్మణుల నివ్విధంబున నడిగెను. ఓద్విజోత్తములారా, ద్వాదశిపారణ నిమిత్తము నిమంత్రితుండైన బ్రాహ్మణుఁ డింతకును రాఁడు. ఓద్విజోత్తములారా! ద్వాదశియు మిగిలిపోవుచున్నది. నేనేమి చేయుదును? బ్రాహ్మణుని కంటె ముందు భుజించుట శ్రేయమా? ద్వాదశిపారణ మతిక్రమించుట శ్రేయమా? ఇం దేది శ్రేయము! సెలవిండని యడిగెను.
నేటి తెలుగులో “తాపసులలో ఉత్తముడైన దుర్వాస మునీంద్రుడిని పారణ కోసం రమ్మన్నాను. ఆయనేమో ఇంతవరకు రాలేదు. ద్వాదశి కూడా మించిపోతున్నది. ద్వాదశి నాడు పారణను మీరడం నిజంగా ధర్మం కాదు కదా. గృహస్థుడికి అతిథిని విడిచిపెట్టి ముందుగా పారణ చేయడం కూడా ధర్మం కాదు. బ్రాహ్మణుడు అగ్నితో సమానుడు. కనుక ముందుగా భుజించడం వల్ల ఆయన కోపించి శాపం ఇస్తాడు. దానివల్ల మేలు ఎలా కలుగుతుంది? ఏకాదశిని ఎలా మీరకూడదో, అలాగే పారణ విషయంలో ద్వాదశి కూడా అలాంటిదే అనబడుతుంది. ద్వాదశిని విడిచిపెట్టడం వల్ల హరిభక్తిని విడిచిపెట్టినట్లే అవుతుంది. ఏకాదశి నాడు ఉపవాసం ఉండి, ద్వాదశి నాడు పారణ చేస్తేనే ఆ వ్రతం సార్థకమవుతుంది. అలా పారణ కాలాన్ని ఉల్లంఘించడం వల్ల పాపం కలుగుతుంది. హరివాసరం (విష్ణువు దినం) పుణ్యాన్ని ఇచ్చేది కనుక దానిని విడిచిపెట్టకూడదు. అలా హరివాసరాన్ని ఉల్లంఘిస్తే మానవుడి పుణ్యాలన్నీ క్షీణిస్తాయి. జన్మాంతరంలో చేసిన పాపాలన్నీ హరివాసరాన్ని ఆచరించడం వల్ల కలుగుతాయి. హరివాసరాన్ని విడిచిపెట్టడానికి ప్రాయశ్చిత్తమే లేదు. హరివాసరాన్ని విడిచిపెడితే హరిభక్తి కూడా లేనట్లే అవుతుంది. నాకు మానవుల వల్ల ఆపద కలిగేటట్లు ఉంటే, హరిభక్తి లేకపోవడం, పారణ నిలిచిపోవడం జరుగుతాయి. ఆ కల్పాంతం దుఃఖప్రదంగా ఉన్నా, బ్రాహ్మణ శాపం వల్ల భయం లేదు. ద్వాదశీ పారణను విడిచిపెట్టడం వల్ల హరివాసరాన్ని వదిలినట్లే అవుతుంది. చివరకు హరిభక్తి కూడా తగ్గినట్లవుతుంది. ఓ నరోత్తమా! హరిభక్తిని విడిచిపెట్టడం కంటే బ్రాహ్మణ శాపం పొందడమే మేలు. బ్రాహ్మణ శాపానికి భయపడి హరివాసరాన్ని విడిచిపెడితే, బ్రాహ్మణుడిని తిరస్కరించినట్లవుతుంది. అలా కాకుండా హరివాసరాన్ని ఆచరిస్తే, బ్రాహ్మణుడి శాపం నుంచి హరివాసరమే నన్ను కాపాడగలదు.” అంబరీషుడు ఈ విధంగా మనసులో ఆలోచించి, వేదపురుషులైన బ్రాహ్మణులను ఇలా అడిగాడు. “ఓ ద్విజోత్తములారా! ద్వాదశి పారణ కోసం ఆహ్వానించబడిన బ్రాహ్మణుడు ఇంతవరకు రాలేదు. ఓ ద్విజోత్తములారా! ద్వాదశి కూడా మించిపోతున్నది. నేను ఏమి చేయను? బ్రాహ్మణుడి కంటే ముందు భుజించడం శ్రేయస్కరమా? ద్వాదశి పారణను అతిక్రమించడం శ్రేయస్కరమా? ఇందులో ఏది శ్రేయస్కరం? సెలవివ్వండి” అని అడిగాడు.
అంత ధర్మజ్ఞులగు బ్రాహ్మణు లెల్లరును ఏది మేలో ఏది తక్కువయో పరికించి యిట్లనిరి. ద్వాదశికిని భోక్తకును అతిథికిని, బ్రాహ్మణునికిని సకల భూతములకుఁ బరమేశ్వరుఁడు అగ్నిరూపమున గూఢుఁడై యున్నాఁడు. ఆఁకలిచేఁ బీడితుఁడైన వాఁడు. ప్రాణవాయువు ననుగ్రహమువలన జఠరాగ్నిమండుచున్నపుడు నాలుగుతెగ లగునన్నమును భుజింపుచున్నాఁడు. అన్నమును గోరుచున్నజంతువున కగ్ని యున్నప్పుడే యాఁకలిపుట్టుచున్నది. మానవునందున్న జాఠరాగ్ని యెప్పుడు ప్రాణవాయువుచేఁ బ్రేరిత మగునో, అప్పుడే యాఁకలిదప్పులు గలుగుచున్నవి. కనుక ప్రాణసహితమైన యగ్ని సకలదేవతలచేఁ బూజితమైనది. అగ్ని సర్వభూతములం దున్నది కనుక నట్టియగ్నిని దప్పక యర్చింపవలయును. మఱి గృహస్థుఁడు తనయింటికి వచ్చినయతిథిని చండాలునైనను విడిచి, ముందుగ భుజింపఁ జనదు. అది యట్లుండ, వర్ణముల కెల్లను ఆశ్రమముల కెల్లను గురువయిన బ్రాహ్మణుని విడిచిపెట్టి ముందుగ భుజింపఁ జనదు. ఇట్లొనరించుట యతిథి నవమానించినట్లే కదా యగును. అందును గృహస్థుఁడు తానే యతనిని నాహ్వానించి, యతనికంటె ముందుఁ గుడుచుట యయ్యతిథికిఁ గడుంగడు నవమానంబు గదే. బ్రాహ్మణుని నవమానించుటఁ బురుషునకు నాయువు, సంపద, కీర్తి, మఱి మనసులోని శ్రేయంబు గలిగించునది, యెల్లఁ దఱుగును. బ్రాహ్మణులు భూమియందలి వేల్పు లనఁబడుదురు. వారిఁ దిరస్కరించిన నంతయుఁ దఱుగును. బ్రాహ్మణులు జాతిమాత్రముచేఁ బూజ్యులు. అట్లుండఁ దపోయుతుఁ డయిన యట్టివిప్రునివిషయమునఁ జెప్పవలసినదేమి యున్నది? అందును మహాతపశ్శాలిని దూర్వాసుని నవమానించిన నిఁకఁ జెప్పవలసినదే లేదు. ఓనృపోత్తమా, యీతఁ డొకవేళఁ గోపము చేయఁడనుకొన్నను, బ్రాహ్మణునికి ముందు భోజనము యుక్తము గాదు. ఈబ్రాహ్మణుఁడును ద్వాదశినాఁడు పారణసమయమున కేతెంచెదనని యొప్పుకొని యిటురాకయుండుటచే తప్పుచేసినవాఁడే. ద్వాదశిని విడుచుటకంటె హరివాసరము విడిచినను మేలె. అంతచేటు వాటిల్లదు. ద్వాదశిని విడిచినఁ బ్రాయశ్చిత్తమే లేదు. విప్రావమాననమును నట్టిదోషకారియే. శాస్త్రదృష్టిచే నిం దేది ముఖ్యము? ఏదియముఖ్యము నని తెలియలేదు. ఎట్టు లాలోచించినను గొప్పచేటు వాటిల్లినది. ద్వాదశినాఁడు పారణము చేయనియెడ, హరిభక్తియే లేనిదగును. పారణచేసినయెడల విప్రుఁడు తప్పకశపించును. ఏమి చేయనగును. ఇవ్విధంబున వేదపారగు లగు విప్రులందఱు యోచించుకొని, తమ యభిప్రాయమును దలపోసి, రాజుతో ని ట్లనిరి.
నేటి తెలుగులో అప్పుడు ధర్మం తెలిసిన బ్రాహ్మణులందరూ ఏది మేలో, ఏది తక్కువో పరిశీలించి ఇలా అన్నారు. “ద్వాదశికి, భోజనం చేసేవాడికి, అతిథికి, బ్రాహ్మణుడికి, సకల ప్రాణులకు పరమేశ్వరుడు అగ్ని రూపంలో దాగి ఉన్నాడు. ఆకలితో బాధపడేవాడు ప్రాణవాయువు అనుగ్రహం వల్ల జఠరాగ్ని మండుతున్నప్పుడు నాలుగు రకాల అన్నాన్ని భుజిస్తున్నాడు. అన్నాన్ని కోరుకుంటున్న ప్రాణికి అగ్ని ఉన్నప్పుడే ఆకలి పుడుతున్నది. మానవుడిలో ఉన్న జఠరాగ్ని ఎప్పుడు ప్రాణవాయువు చేత ప్రేరేపించబడుతుందో, అప్పుడే ఆకలిదప్పులు కలుగుతున్నాయి. కనుక ప్రాణంతో కూడిన అగ్ని దేవతలందరి చేత పూజించబడేది. అగ్ని అన్ని ప్రాణులలో ఉన్నది కనుక అలాంటి అగ్నిని తప్పక అర్చించాలి. మరి గృహస్థుడు తన ఇంటికి వచ్చిన అతిథి చండాలుడైనా సరే, అతనిని విడిచిపెట్టి ముందుగా భుజించకూడదు. అది అలా ఉండగా, అన్ని వర్ణాలకు, అన్ని ఆశ్రమాలకు గురువైన బ్రాహ్మణుడిని విడిచిపెట్టి ముందుగా భుజించకూడదు. ఇలా చేయడం అతిథిని అవమానించినట్లే అవుతుంది కదా. అందులోనూ గృహస్థుడు తానే అతనిని ఆహ్వానించి, అతనికంటే ముందు భోజనం చేయడం ఆ అతిథికి మరీ పెద్ద అవమానం కదా. బ్రాహ్మణుడిని అవమానించడం వల్ల మనిషికి ఆయుష్షు, సంపద, కీర్తి, ఇంకా మనసులోని శ్రేయస్సును కలిగించేవన్నీ తగ్గిపోతాయి. బ్రాహ్మణులు భూమి మీద ఉండే దేవతలు అనబడతారు. వారిని తిరస్కరిస్తే అన్నీ తగ్గిపోతాయి. బ్రాహ్మణులు పుట్టుక చేతనే పూజనీయులు. అలా ఉండగా తపస్సు కలిగిన అటువంటి బ్రాహ్మణుడి విషయంలో చెప్పవలసింది ఏమున్నది? అందులోనూ మహాతపశ్శాలి అయిన దూర్వాసుడిని అవమానిస్తే ఇక చెప్పవలసిందే లేదు. ఓ నృపోత్తమా! ఈయన ఒకవేళ కోపించడు అనుకున్నా కూడా, బ్రాహ్మణుడికి ముందు భోజనం చేయడం తగదు. ఈ బ్రాహ్మణుడు కూడా ద్వాదశి నాడు పారణ సమయానికి వస్తానని ఒప్పుకొని, ఇక్కడికి రాకపోవడం వల్ల తప్పు చేసినవాడే. ద్వాదశిని విడిచిపెట్టడం కంటే హరివాసరాన్ని విడిచిపెట్టినా మేలే. అంత కీడు కలగదు. ద్వాదశిని విడిచిపెడితే ప్రాయశ్చిత్తమే లేదు. బ్రాహ్మణుడిని అవమానించడం కూడా అటువంటి దోషాన్ని కలిగించేదే. శాస్త్ర దృష్టితో చూస్తే ఇందులో ఏది ముఖ్యమో, ఏది అముఖ్యమో తెలియడం లేదు. ఎలా ఆలోచించినా గొప్ప కీడు వచ్చిపడింది. ద్వాదశి నాడు పారణ చేయకపోతే హరిభక్తే లేనిదవుతుంది. పారణ చేస్తే బ్రాహ్మణుడు తప్పక శపిస్తాడు. ఏమి చేయాలి?” ఈ విధంగా వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులందరూ ఆలోచించుకొని, తమ అభిప్రాయాన్ని తలపోసి రాజుతో ఇలా అన్నారు.
ఇది శ్రీ స్కాందపురాణాంతర్గత కార్తికమాహాత్మ్యమందలి నిరువదినాలుఁగవ యధ్యాయము.



