Bhakti

కార్తీక పురాణం 17వ రోజు

Karthika Puranam Day 17

దేహేంద్రియాలకు భిన్నమైన ఆత్మస్వరూపం, తత్త్వమసి, అహం బ్రహ్మాస్మి అర్థం; ఉద్భూతపురుషునికి ఆంగీరసుని బోధ.

ఆంగీరసుఁడు మునీంద్రులను నుద్భూతపురుషునిఁ గాంచి యిట్లనియె. కర్మబంధము, ముక్తి, కార్యకారణభావము (జడము, చిత్తు), స్థూలసూక్ష్మస్వరూపము, శీతము, ఉష్ణము, సుఖము, దుఃఖము మొదలగు ద్వంద్వముల సంబంధము దేహ మనఁబడును. మాటల ప్రస్తాపమునవచ్చిన యీవిషయమును మహామతీ, నీకెఱిఁగించెద నాలకింపుము. ఈవిషయము తొల్లి కైలాసమున శంకరుఁడు పార్వతికి నెఱిఁగించెను. దానిని నీ కెఱిఁగించెద. సావధానమనస్కుఁడవై వినుము. జీవుఁ డెవఁడు? నీవే కదా? నీవు ‘నే నెవ్వండ’ నని యడుగుచున్నావు. నేను బ్రహ్మమునే కాని వేఱుగాను. దీని కేసందియము లేదు అని యెఱుఁగవా? అంతట నుద్భూతపురుషుఁ డాంగీరసునితో నిట్లనెను. ఓమహాత్మా, వాదార్థ మిట్లు పలికితిని గాని, నాకిప్పటికిని స్ఫుటముగా విషయము తెలియదు. “అహం బ్రహ్మ” అను వాక్యమున కర్థము నె ట్లెఱుఁగఁగలను? నాకు వివరించి చెప్పుము. అని యడిగిన నాంగీరసుఁ డిట్లనియె. వాక్యార్థజ్ఞానమునకు పదార్థజ్ఞానము కారణము గదా. అనఁగా పదపదమునకు నర్థము తెలిసినయెడల, వాక్యమున కంతకు నర్థము తెలియును. నీ వంతఃకరణమునకును, దానివృత్తికినిసాక్షియై, చైతన్యస్వరూపుఁడవయి, ఆనందరూపుఁడయి నిత్యుఁడై యుండియు నీ వేల దన్నుఁదా నెఱుఁగ కున్నావు. నీవు జడరూప మయిన దేహము నే ననెడిబుద్ధిని వదలి, సత్యానందస్వరూపుఁడయి బుద్ధిసాక్షియై జ్ఞానస్వరూపుఁ డయిన పరమాత్మను నే నని తలంపుము. శరీరము ఘటాదులవలె రూపాదులు గలది. కనుక నది పరమాత్మ కానేరదు. ఇట్లె యాకాశాదులవలె మార్పు నొందునది కావున శరీర మాత్మ కాదు. ఇట్లె యింద్రియాదులు నేను కానని నిశ్చయింపుము. అట్లె మనస్సు, బుద్ధి, ప్రాణవాయువు, ఇవియెల్ల నేను కా నని యెంచుము. దేహము, ఇంద్రియములు మొదలగు పదార్థములు హాని నొసఁగునవి, నాశము నొందునది. కావున నివి యెల్ల స్వతంత్రముగాఁ బరమాత్మ కానేరవు. పరమాత్మ సన్నిధానముచేతను దేహాదులను నే నని భావింపుము. పుట్టుట పెరుగుట, ఉండుట మొదలగు నాఱువిధము లగుమాఱుపాట్లు లేనివాఁడయి,యెవఁడు సూదంటురాతివలె నంతయు గ్రహించుచున్నాఁడో, బుద్ధిని, దిక్కును ప్రత్యగాత్మరూపుఁడై లయించునో ఆతఁడు నే నని యవధరింపుము. ఏవస్తువుసన్నిధానబలమున జడమును దేహేంద్రియమనఃప్రాణములును జననము లేని యాత్మవలెఁ దోఁచునో, అట్టి పరమాత్మ నే నని నిశ్చయింపుము. జాగ్రత్స్వప్నసుషుప్త్యవస్థలయందును పదార్థములు లయము నందినప్పుడు ఎవఁడు వికారరహితుఁడై (మార్పులనొందనివాఁడై) సాక్షిభూతుఁడై చూచుచుండునో,అతఁడు నేనని తలంపుము.ఘటమును బ్రకాశింపఁ జేయు దీపమెట్లు ఘటమునకంటె భిన్నముగాఁ దోఁచునో, అట్లెదేహమును బ్రకాశింపఁ జేయుదేహి దేహమునకంటె వేఱయినజ్ఞానస్వరూపుఁడగు పరమాత్మ. అట్టి పరమాత్మ నే నని తలంపుము. పుత్రమిత్రాదివస్తువులు ప్రియాప్రియములును నెవనికి సమానములో అంతటికిని మిక్కిలి యిష్టుఁడై సర్వసాక్షియై యెవఁడు వెలుఁగునో, అతఁడే నే నని నిశ్చయింపుము. పరమప్రేమాస్పదము లగుటచేత ననిపలుమాఱుచూచి వానినినేనంతటి ననుభవించితినని తలఁచునో, అతఁడే నేనని నిశ్చయింపుము. ఎవఁడు సాక్షిలక్షణుఁడు, బోధస్వరూపుఁడో అతఁడే త్వంపదార్థమైనవాఁ డనఁబడును. దేహము, ఇంద్రియములు, మనస్సు, ప్రాణము, అహంకారము వీనికంటె విలక్షణుఁడు. త్వంపదాదులచేతఁ గూడ షడ్భావవికారములు లేవు. ఇట్లు త్వంపదార్థమును నిశ్చయించి, తర్వాత తత్పదార్థమును విచారింపవలయును. తద్వ్యావృత్తముగానిరూపముతోను (=దానికంటె భిన్నముగాని రూపంబుతోను), ప్రత్యక్షశ్రుతిచేతను, సంసారదోషము, స్థూలము మున్నగు లక్షణములు లేనిదియు అదృశ్యత్వము మున్నగు లక్షణములు గలదియు, అజ్ఞాన మను నంధకారము లేనిదియు, నిర్మలమును, తనకంటె మించిన యానందము లేనిది, సత్యజ్ఞానలక్షణమైనది, నిత్యమైనది, సర్వపరిపూర్ణమైనది యగు స్వరూపము పరమాత్మ యనఁబడును.

నేటి తెలుగులో ఆంగీరసుడు మునీంద్రులను, ఉద్భూతపురుషుడిని చూసి ఇలా అన్నాడు. “కర్మబంధం, ముక్తి, కార్యకారణభావం (జడం, చిత్తు), స్థూల సూక్ష్మ స్వరూపం, చలి, వేడి, సుఖం, దుఃఖం మొదలైన ద్వంద్వాల సంబంధాన్ని దేహం అంటారు. మహామతీ! మాటల సందర్భంలో వచ్చిన ఈ విషయాన్ని నీకు తెలియజేస్తాను, విను. ఈ విషయాన్ని పూర్వం కైలాసంలో శంకరుడు పార్వతికి తెలియజేశాడు. దాన్ని నీకు చెప్తాను. మనసు నిలిపి శ్రద్ధగా విను. జీవుడు ఎవరు? నీవే కదా? నువ్వు ‘నేను ఎవరిని?’ అని అడుగుతున్నావు. ‘నేను బ్రహ్మాన్నే కానీ వేరు కాను, దీనికి ఏ సందేహమూ లేదు’ అని నీకు తెలియదా?” అప్పుడు ఉద్భూతపురుషుడు ఆంగీరసుడితో “ఓ మహాత్మా! వాదన కోసం అలా అన్నాను కానీ, నాకు ఇప్పటికీ విషయం స్పష్టంగా తెలియదు. ‘అహం బ్రహ్మ’ అనే వాక్యానికి అర్థాన్ని ఎలా తెలుసుకోగలను? నాకు వివరించి చెప్పు” అని అడిగాడు. దానికి ఆంగీరసుడు ఇలా అన్నాడు. “వాక్యం అర్థం తెలియడానికి పదాల అర్థం తెలియడం కారణం కదా! అంటే ప్రతి పదానికీ అర్థం తెలిస్తే, వాక్యానికంతటికీ అర్థం తెలుస్తుంది. నువ్వు అంతఃకరణానికీ, దాని వృత్తికీ సాక్షివై, చైతన్యస్వరూపుడివై, ఆనందరూపుడివై, నిత్యుడివై ఉండి కూడా నిన్ను నువ్వు ఎందుకు తెలుసుకోలేకపోతున్నావు? నువ్వు జడరూపమైన దేహమే ‘నేను’ అనే బుద్ధిని వదిలిపెట్టు. సత్యానందస్వరూపుడు, బుద్ధికి సాక్షి, జ్ఞానస్వరూపుడు అయిన పరమాత్మే ‘నేను’ అని భావించు. శరీరం కుండ మొదలైనవాటిలాగా రూపం మొదలైనవి కలది. కనుక అది పరమాత్మ కాలేదు. అలాగే ఆకాశం మొదలైనవాటిలాగా మార్పు చెందేది కనుక శరీరం ఆత్మ కాదు. అలాగే ఇంద్రియాలు మొదలైనవి ‘నేను’ కాదని నిశ్చయించుకో. అలాగే మనసు, బుద్ధి, ప్రాణవాయువు, ఇవన్నీ ‘నేను’ కాదని తెలుసుకో. దేహం, ఇంద్రియాలు మొదలైన పదార్థాలు హాని కలిగించేవి, నశించిపోయేవి. కాబట్టి ఇవన్నీ స్వతంత్రంగా పరమాత్మ కాలేవు. పరమాత్మ సన్నిధానం చేత దేహం మొదలైనవాటిని ‘నేను’ అని భావించు. పుట్టడం, పెరగడం, ఉండటం మొదలైన ఆరు రకాల మార్పులు లేనివాడై, ఎవడు అయస్కాంతంలాగా అంతా గ్రహిస్తున్నాడో, బుద్ధినీ, దిక్కునూ ప్రత్యగాత్మరూపుడై లయం చేస్తాడో, అతడే ‘నేను’ అని తెలుసుకో. ఏ వస్తువు సన్నిధాన బలం వల్ల జడమూ, దేహం, ఇంద్రియాలు, మనసు, ప్రాణాలూ పుట్టుక లేని ఆత్మలాగా తోస్తాయో, అలాంటి పరమాత్మే ‘నేను’ అని నిశ్చయించుకో. జాగ్రత్, స్వప్న, సుషుప్తి (మెలకువ, కల, గాఢనిద్ర) అవస్థలలో పదార్థాలు లయమైనప్పుడు ఎవడు వికారరహితుడై (మార్పులు చెందనివాడై), సాక్షిగా ఉండి చూస్తుంటాడో, అతడే ‘నేను’ అని భావించు. కుండను ప్రకాశింపజేసే దీపం కుండకంటే ఎలా వేరుగా తోస్తుందో, అలాగే దేహాన్ని ప్రకాశింపజేసే దేహి దేహంకంటే వేరైన జ్ఞానస్వరూపుడైన పరమాత్మ. అలాంటి పరమాత్మే ‘నేను’ అని భావించు. పుత్రులు, మిత్రులు మొదలైన వస్తువులూ, ప్రియమైనవీ అప్రియమైనవీ ఎవడికి సమానమో, అన్నిటికీ మిక్కిలి ఇష్టుడై సర్వసాక్షిగా ఎవడు వెలుగుతాడో, అతడే ‘నేను’ అని నిశ్చయించుకో. పరమ ప్రేమాస్పదమైనవి కావడం చేత పలుమార్లు చూసి ‘వాటినన్నిటినీ నేను అనుభవించాను’ అని ఎవడు తలుస్తాడో, అతడే ‘నేను’ అని నిశ్చయించుకో. ఎవడు సాక్షి లక్షణం కలవాడో, బోధస్వరూపుడో అతడే త్వంపదార్థమైనవాడు (‘నీవు’ అనే పదానికి అర్థమైనవాడు) అనబడతాడు. అతడు దేహం, ఇంద్రియాలు, మనసు, ప్రాణం, అహంకారం వీటికంటే విలక్షణుడైనవాడు. ‘త్వం’ అనే పదం మొదలైనవాటి చేత కూడా షడ్భావవికారాలు లేవు. ఇలా త్వంపదార్థాన్ని నిశ్చయించి, తరవాత తత్పదార్థాన్ని (‘అది’ అనే పదానికి అర్థాన్ని) విచారించాలి. తద్వ్యావృత్తం కాని రూపంతో (దానికంటే భిన్నం కాని రూపంతో), ప్రత్యక్ష శ్రుతి చేత, సంసారదోషం, స్థూలం మొదలైన లక్షణాలు లేనిదీ, అదృశ్యత్వం మొదలైన లక్షణాలు కలదీ, అజ్ఞానం అనే చీకటి లేనిదీ, నిర్మలమైనదీ, తనకంటే మించిన ఆనందం లేనిదీ, సత్యజ్ఞాన లక్షణమైనదీ, నిత్యమైనదీ, సర్వపరిపూర్ణమైనదీ అయిన స్వరూపాన్ని పరమాత్మ అంటారు.”

సర్వజ్ఞత్వము, సర్వేశ్వరత్వము, సంపూర్ణశక్తిత్వము నెవనికి వేదములందుఁ బ్రతిపాదింపఁబడుచున్నవో, అతఁడు నేనని యవధరింపుము. ఏవస్తువును గూర్చిన జ్ఞానముచే సర్వజ్ఞానమును గలుగునని వేదములందుఁ బ్రతిపాదింపఁబడినదో, మృదాదిదృష్టాంతములచే నేని తెలియఁదగునో అది పరబ్రహ్మయని యెఱుఁగుము. జీవస్వరూపమున దేనియొక్క ప్రవేశము అంతట నిర్ణయింపఁబడునో, అన్నింటికిని నియంత యని వేదములం దెవఁడు ప్రతిపాదింపఁబడుచున్నాఁడో, యతఁడే పరబ్రహ్మ యని నిర్ణయింపుము. ఎవఁడు కర్మఫలదాత యని వేదములు పలుకుచున్నవో, ఎవఁడు జీవుల కెల్లఁ గారణమని శ్రుతులు ఘోషింపుచున్నవో, అతఁడే బ్రహ్మ యని యెఱుఁగుము.

నేటి తెలుగులో “సర్వజ్ఞత్వం, సర్వేశ్వరత్వం, సంపూర్ణశక్తిత్వం ఎవడికి ఉన్నాయని వేదాలలో ప్రతిపాదించబడుతున్నాయో, అతడే ‘నేను’ అని తెలుసుకో. ఏ వస్తువును గురించిన జ్ఞానం వల్ల సమస్త జ్ఞానం కలుగుతుందని వేదాలలో ప్రతిపాదించబడిందో, మట్టి మొదలైన దృష్టాంతాల చేత ఏది తెలుసుకోదగినదో, అదే పరబ్రహ్మం అని తెలుసుకో. జీవస్వరూపంలో దేని ప్రవేశం అంతటా నిర్ణయించబడుతుందో, అన్నిటికీ నియంత అని వేదాలలో ఎవడు ప్రతిపాదించబడుతున్నాడో, అతడే పరబ్రహ్మం అని నిర్ణయించుకో. ఎవడు కర్మఫలాలను ఇచ్చేవాడని వేదాలు చెప్తున్నాయో, ఎవడు జీవులందరికీ కారణమని శ్రుతులు ఘోషిస్తున్నాయో, అతడే బ్రహ్మం అని తెలుసుకో.”

తత్త్వంపదములయర్థము నిర్ణయింపఁబడినది. ఇఁక వాక్యార్థ మిపుడు విచారింపఁబడుచున్నది. సత్యము లైన యాతత్త్వంపదార్థములయొక్కతాదాత్మ్యమే (అది యిది యొకటి యనుటయే) వాక్యార్థము.

నేటి తెలుగులో “‘తత్’, ‘త్వం’ అనే పదాల అర్థం నిర్ణయించబడింది. ఇక ఇప్పుడు వాక్యార్థం విచారించబడుతోంది. సత్యాలైన ఆ ‘తత్’, ‘త్వం’ పదార్థాల తాదాత్మ్యమే (అదీ ఇదీ ఒకటే అనడమే) వాక్యార్థం.”

రెండవది లేనిది యై యానందలక్షణమైన యేపరమాత్మ ప్రత్యక్స్వరూపుఁడుగఁ బ్రకాశించునో, అద్వయచిత్స్వరూపుఁడై జీవబోధస్వరూపుఁడై యేపరమాత్మ వెలుఁగుచున్నాఁడో ఇట్లు జీవాత్మపరమాత్మలకు రెండింటికిని తాదాత్మ్యజ్ఞానము (అది యిదీ యభిన్న మను జ్ఞానము) ఎప్పుడు కలుగునో, యెప్పుడు త్వంపదార్థమునకు బ్రహ్మభిన్నతను నివారించి, తాదాత్మ్యము నిర్ణయించు విషయమున తత్త్వమస్యాది వాక్యార్థము ఉపాదానకారణత్వ ప్రతిపాదన విషయమున తత్ త్వంపదార్థములు లక్ష్యములుగా నున్నవో అపుడు అభిన్నవాక్యములు వాక్యార్థబోధనమునం దవినాభూతములై ప్రతీతిలక్షణ చెప్పఁబడుచున్నది. తత్త్వమస్యాదివాక్యములందలిలక్షణ భావలక్షణ యనఁబడును.అతఁడ యితఁ డనువాక్యమునందలి పదములకు వలెనే మనకు అహం బ్రహ్మాస్మి యను వాక్యార్థ మెంతవఱకు దృఢమగునో అంతదనుక శమదమాదిగుణసంపద గలిగి శ్రవణము మొదలగునవి చేయవలయును.

నేటి తెలుగులో “రెండవది లేనిదై, ఆనంద లక్షణమైన ఏ పరమాత్మ ప్రత్యక్స్వరూపుడిగా ప్రకాశిస్తాడో, అద్వయ చిత్స్వరూపుడై, జీవబోధస్వరూపుడై ఏ పరమాత్మ వెలుగుతున్నాడో, అలా జీవాత్మ పరమాత్మలు రెండింటికీ తాదాత్మ్యజ్ఞానం (అదీ ఇదీ వేరు కాదనే జ్ఞానం) ఎప్పుడు కలుగుతుందో, ఎప్పుడు త్వంపదార్థానికి బ్రహ్మభిన్నతను (బ్రహ్మకంటే వేరు అనే భావాన్ని) నివారించి తాదాత్మ్యాన్ని నిర్ణయించే విషయంలో ‘తత్త్వమసి’ మొదలైన వాక్యాల అర్థమూ, ఉపాదానకారణత్వాన్ని ప్రతిపాదించే విషయంలో ‘తత్’, ‘త్వం’ పదార్థాలూ లక్ష్యాలుగా ఉంటాయో, అప్పుడు అభిన్నవాక్యాలు వాక్యార్థ బోధనలో విడదీయరానివిగా ఉండి ప్రతీతిలక్షణ చెప్పబడుతోంది. ‘తత్త్వమసి’ మొదలైన వాక్యాలలోని లక్షణను భావలక్షణ అంటారు. ‘అతడే ఇతడు’ అనే వాక్యంలోని పదాలకు లాగానే మనకు ‘అహం బ్రహ్మాస్మి’ అనే వాక్యార్థం ఎంతవరకు దృఢపడుతుందో, అంతవరకు శమదమాది (మనసు, ఇంద్రియాల నిగ్రహం మొదలైన) గుణసంపద కలిగి శ్రవణం మొదలైనవి చేయాలి.”

అట్టు లాచార్యులకడ శ్రవణమువలన బోధ మెప్పుడు దృఢ మగునో, అప్పుడు పురుషుఁడు సంసారకారణములఁ బాఱఁదోలినవాఁ డగును. విత్తనాశమునందు కొంతకాల మననుభూతమైన కర్మ యితరానందముల నెల్ల మించినదై, పునరావృత్తిరహితమైనయైక్యమును బొందును. కనుక ఆత్మజ్ఞానముకై సత్కర్మ యొనరింపవలయును. శ్రవణ మనునది లేక యెవఁడును కర్మ చేయఁ దలఁపఁడు. కావున పురుషుఁడు గురుశుశ్రూషచేసి, యతనివలన సంసార మనిత్య మని యెఱిఁగి యది యెల్ల నిషేధశ్రుతిచే విడనాఁడి, యథావిధిగ కర్మను నెరవేర్చిన తర్వాత, భిన్నసంశయుఁడై, యాపరబ్రహ్మతుష్టికై కర్మఫలంబులను సమర్పణచేసి, యాసుకృతకర్మచేత ననేకజన్మము లెత్తి యోగయుక్తుఁడై మోక్షము నొందును, నీకుఁ గర్మ బంధ మెడలిపోయినది.నీవీవిషయమునఁ జింత మానుము. అని యాంగీరసుఁ డా బ్రాహ్మణునకుఁ జెప్పెను. అంత నా బ్రాహ్మణుఁడు మహాసంతోషము నొందినవాఁడై వెండియు నతనితో నిట్లనియె.

నేటి తెలుగులో “అలా ఆచార్యుల వద్ద శ్రవణం వల్ల బోధ ఎప్పుడు దృఢమవుతుందో, అప్పుడు మనిషి సంసార కారణాలను పారద్రోలినవాడు అవుతాడు. విత్తనాశంలో కొంతకాలం అనుభవించబడని కర్మ ఇతర ఆనందాలన్నిటినీ మించినదై, మళ్ళీ పుట్టడం లేని ఐక్యాన్ని పొందుతుంది. కనుక ఆత్మజ్ఞానం కోసం సత్కర్మ చేయాలి. శ్రవణం అనేది లేకుండా ఎవడూ కర్మ చేయాలని తలచడు. కాబట్టి మనిషి గురువుకు సేవ చేసి, ఆయన వల్ల సంసారం అనిత్యమని తెలుసుకొని, నిషేధశ్రుతి చేత దాన్నంతా విడిచిపెట్టి, యథావిధిగా కర్మను నెరవేర్చిన తరవాత, సందేహాలు తొలగినవాడై, ఆ పరబ్రహ్మం సంతోషం కోసం కర్మఫలాలను సమర్పించి, ఆ పుణ్యకర్మ చేత అనేక జన్మలు ఎత్తి యోగయుక్తుడై మోక్షాన్ని పొందుతాడు. నీకు కర్మబంధం తొలగిపోయింది. నువ్వు ఈ విషయంలో చింత మానుకో” అని ఆంగీరసుడు ఆ బ్రాహ్మణుడికి చెప్పాడు. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు ఎంతో సంతోషించినవాడై మళ్ళీ ఆయనతో ఇలా అన్నాడు.

ఇది శ్రీస్కాందపురాణాంతర్గతకార్తికమాహాత్మ్యమందలి పదునేడవ యధ్యాయము.

Back to top